Dọn lòng đón Tết

0
754

don-long-don-tet-8morningNhững ngày Tết này là dịp tốt để tìm lại cảm hứng viết lách trước đây. Nhân chuyện hôm nay dọn nhà, dọn cửa – một việc mà ai cũng làm, thì bàn chút đến chuyện dọn lòng.

Người Việt ta có tục dọn dẹp mọi thứ để đón Tết. Đón Tết tức là đón năm mới. Chữ “nguyên” trong Tết nguyên đán tức là sự khởi đầu, mà khởi đầu thì phải trọn vẹn. Ông bà từng nói đầu xuôi thì đuôi mới lọt là vậy. Đây rõ ràng là một truyền thống hay, khác với mê tín vì nó đánh động vào lương tri con người, cần làm mới mình để tương xứng với điều mình sắp đón nhận là một năm mới. Như vậy, có thể kết luận dọn dẹp mọi thứ trong dịp cuối năm là việc nên làm. Và trong tất cả cái dọn dẹp thì dọn lòng là quan trọng và cần thiết nhất.

Dọn lòng không chỉ nằm ở bề mặt, là việc ghi ra một số điều làm được và chưa làm được trong năm qua, đề ra những mục tiêu cho năm sau (new year’s resolution), mà quan trọng hơn hết là nhìn lại sâu tận vào lương tri của chính mình.

Lương là điều thiện, lương tâm. Tri là hiểu biết, khôn ngoan. Dọn lòng tức là xem lại cái chân – thiện – mỹ của mình, cũng như nhìn nhận lại năng lực, hiểu biết của bản thân.

Để làm điều này thật đúng, đòi hỏi lòng chính trực nơi mỗi người, là phải sống thật với chính mình. Tôi tin rằng con người không thể tự lừa dối chính nó, bởi sự giả dối cũng bị giới hạn bởi ý thức của người đó. Cho dù sống giả dối thì họ vẫn biết rằng mình đang sống giả dối. Như vậy, để thành thật được với chính mình cũng không khó, vì đây là điều nằm trong khả năng. Ngoài ra, thành thật với chính mình không đòi hỏi áp lực gì, vì chẳng có ai quan sát hay theo dõi cả. Chỉ có mình với mình thôi. Nguyên nhân mà nhiều người không thành thật được với chính mình là do họ chưa quen làm điều này. Vì vậy mà rất cần một cái cớ đủ mạnh. Và khi đứng trước thời khắc linh thiêng đất trời giao hòa của năm mới là cái cớ thích hợp để thành thật với chính mình. Đó là tiền đề đầu tiên, và cũng có thể xem là quan trọng nhất để soi mình.

Soi mình xong chưa đủ, vì soi chỉ giúp mình nhận diện ra mình đã sống như thế nào trong năm cũ. Cần thiết hơn vẫn là con người này nên sống như thế nào trong năm tới đây, để nhìn chung toàn cuộc đời bớt đau khổ, bớt nuối tiếc, bớt lãng phí. Do đó, sau khi soi mình thì cần một lời tự hứa. Một lần nữa, cũng đòi hỏi thành thật với chính mình vì chỉ có mình hứa cho mình nghe thôi.

Bên cạnh thành thật, ở giai đoạn này cần thêm một thứ là sống mạnh trong lựa chọn. Vì hứa làm gì, sống ra sao trong năm mới thì cũng là những lựa chọn. Lựa chọn vui vẻ với mọi người hơn. Lựa chọn tha thứ nhiều hơn. Lựa chọn dành nhiều thời gian hơn cho gia đình. Lựa chọn bớt những cuộc nhậu vô bổ, giết thời gian đi,… Thường thì lựa chọn trong tâm trí không khó, nhưng hầu hết bị đánh gục trong hành động. Nguyên nhân cũng là vì lựa chọn đó không thật sự mạnh, tức là không đủ tính cam kết của bản thân. Một nguyên nhân nữa là do suy nghĩ quá nhiều về “thiệt thòi” khi thực hiện lựa chọn đó khiến người ta chùn bước. Ví dụ, để dành thời gian nhiều hơn cho gia đình, tức là phải “hy sinh” chút thời gian dành cho bạn bè, dành cho công việc, hoặc dành cho bản thân. Chính cảm giác hy sinh khiến chẳng ai muốn, nên không mạnh đủ trong lựa chọn. Vì vậy, ở giai đoạn này rất cần tính mạnh. Mà để mạnh, tức là cần học cách buông bỏ. Người viết đã từng đọc đâu đó câu nói rất hay: “Khỏe, không phải là nhấc lên mạnh, mà là để xuống nhẹ”. Đại ý là như thế, mạnh trong lựa chọn đòi hỏi người đó phải buông bỏ một cách nhẹ nhàng mọi thứ.

Sau khi soi mình đã sống như thế nào, cam kết sẽ sống ra sao thì cũng cần xét đến một yếu tố nữa, đó là những điều mình lựa chọn có nằm trong khuôn phép lẽ sống của mình hay không. Nếu có thì quá hay, còn không thì phải xem lại ngay. Vì nếu những lựa chọn đó lệch ra khỏi lẽ sống, sẽ khiến mình bị phân tâm nguồn lực, mất tập trung, đến một lúc nào đó kéo mình rời xa lẽ sống thì quay lại cũng không kịp nữa. Như vậy, yếu tố thứ ba rất cần là sống bền theo lẽ sống, đòi hỏi người đó liên tục tra vấn mình trong từng lựa chọn.

Cuối cùng, nếu để ý sẽ thấy các yếu tố trên không phải là hiện tại. Bởi một thứ đã qua, một thứ thì chưa đến, một thứ là thuộc về nguyên tắc sống. Vậy lẽ nào lại quên giây phút này, giây phút của hiện tại mới là thực sống. Như thế thì không thừa chút nào để làm nốt yếu tố thứ tư của quá trình dọn lòng. Đó là trong hiện tại, hãy sống bình an. Mà để bình an thật sự thì phải bình an từ nội tâm. Tức là khi con tim mình bình an thì mọi thứ xung quanh mình cũng sẽ bình an, cho dù có nhiều sự dữ hay điều lành xảy đến cũng không làm tâm mình xao động quá mức.

Như vậy, dọn lòng thực sự không chỉ nằm ở vài gạch đầu dòng ghi chép với giấy bút, mà quá trình này diễn biến sâu trong nội tâm, đòi hỏi sống thật, sống mạnh, sống bền và sống an.

Bài này tuy viết về bốn yếu tố của dọn lòng, nhưng tất cả điều này cũng đúng trong cả cuộc sống nữa. Mến chúc bạn đọc thực hành trong năm mới, và đặc biệt là trong giây phút dọn lòng chờ đón giao thừa:

  • Sống THẬT với chính mình
  • Sống MẠNH trong lựa chọn
  • Sống BỀN theo lẽ sống
  • Sống AN từ nội tâm